Jóhannes úr Kötlum

Jóhannes úr Kötlum, fæddur Jóhannes Bjarni Jónasson (4. nóvember 1899 – 27. apríl 1972), var íslenskt skáld og alþingismaður. Hann er eitt ástsælasta ljóðskáld Íslands — ekki síst fyrir barnaljóð sín og fyrir hve einstaklega fallega orð hans falla að íslensku máli, sem gerir þau afar vel fallin til söngs. Ljóð hans hafa raunar verið stöðug uppspretta innblásturs fyrir tónskáld, lagahöfunda og tónlistarfólk á Íslandi. Yfir tvö hundruð lög og tónverk hafa verið samin við ljóð og texta hans, og hafa sum þeirra verið flutt af alþjóðlega þekktum listamönnum á borð við Björk, meðal annars lagið um Jólaköttinn.

Jóhannes var einn helsti frumkvöðull nútímaljóðlistar á Íslandi. Hann hafði fullt vald á bæði flóknum hefðbundnum bragarháttum og módernískri ljóðlist. Sem hreinskilinn, hugsjónadrifinn og stundum beittur gagnrýnandi stjórnmálastofnana vakti hann þó oft deilur og reiði pólitískra andstæðinga sinna. Jóhannes hóf feril sinn sem nýrómantískt skáld á þriðja áratug 20. aldar, en varð síðar eitt helsta afl róttæku skáldanna á kreppuárunum. Eftir síðari heimsstyrjöld gerði hann uppreisn gegn hefðbundnu formi og endurnýjaði ljóðlist sína með frumleika og listrænni sköpun. Alla tíð var hann málsvari friðar og barðist ötullega gegn hernámi Íslands af erlendum herjum.